Chỉ bằng một thao tác với google và từ khóa “nghề hot”, chúng ta sẽ tra được ngay hơn 20 triệu kết quả nhưng nếu bỏ thêm chút thời gian đọc lướt qua một số kết quả tìm được, chúng ta càng “sững sờ” với tính biến động của khái niệm “nghề hot” này. Những nghề được đánh giá là “hot” năm 2013 trên thị trường lao động như Kế toán, Hành chính văn phòng, Ngân Hàng… đã trở nên các ngành dễ bị thay thế vào năm 2020 trở đi; haygần hơn, các nghề hot liên tục nhiều năm cho đến tận 2019 như: Du lịch, Phi công, quản trị kinh doanh… chỉ cần qua một năm Covid 2020 thì tỷ lệ thất nghiệp, không tìm được việc làm đã đến mức báo động với con số triệu người.
Vậy, liệu “nghề hot” có nên là một tiêu chí trong hướng nghiệp? Các báo cáo, dự đoán về nguồn nhận lực, nhu cầu thị trường có còn cần thiết, và các bạn trẻ đang chọn ngành nghề, các bậc phụ huynh sẽ cần làm gì trong quá trình định hướng ngành nghề cho con cái mình?
3 điều các bậc Phụ huynh cần ghi nhớ:
1/ Xã hội biến động không ngừng và ở thời đại mới này đã không còn khái niệm “nghề ổn định”. Vì vậy, các bậc Cha Mẹ đừng cố công “chạy việc” cho con làm gì, cũng đừng khuyên con chọn nghề hot để có lương cao hay nghề ổn định để cả đời không phải lo. Ngược lại, ổn định có thể là đi xuống, là không có khả năng cạnh tranh.
2/ Đồng hành với con trong chọn ngành nghề không phải là chọn nghề cho con. Tuy một nghề không theo chúng ta cả đời nhưng định hướng ngành để theo học là cực kỳ quan trọng và một sai lầm có thể phải trả giá bằng mấy năm tuổi trẻ. Ai cũng có thể sai lầm trong chọn lựa, Bố Mẹ cũng vậy. Vì thế, hãy để con cái có chính kiến của mình, đừng trói con trong quan điểm “nghề hot” hay nghề có tương lai do mình đặt ra.
3/ Đầu tư cho con cái đúng chỗ chính là sự quan tâm và tình thương to lớn nhất. Đúng chỗ không phải là chạy theo thị hiếu, theo số đông, bằng chị bằng em, mà đúng chỗ chính là đúng với năng lực của con cái mình & tài chính của gia đình. Có thể đầu tư du học là rất tốt nhưng bên cạnh tấm bằng quốc tế còn là giá trị của trải nghiệm học tập ở xứ người, những bài học tự lập và kiến thức văn hóa xã hội. Vì thế, nếu tài chính của chúng ta chỉ vừa đủ ở trường công lập, ở trong nước thì cũng không sao cả, hãy tăng cường khuyến khích con em mình luyện tập kỹ năng và tham gia những hoạt động có ích ngoài cộng đồng.
3 điều các em học sinh cần ghi nhớ:
1/ Đừng chọn nghề hot, mà chọn ngành học thích hợp (yêu thích + hợp với tính cách). Chúng ta có nhiều cơ hội nghề nghiệp nhưng chỉ khi học đúng ngành, làm đúng công việc mình có yêu thích và đam mê thì kết quả mới tốt được.
2/ Để không bị đào thải, hãy chuẩn bị thật tốt những kỹ năng cần có trong thời đại mới và không ngừng trau dồi, rèn luyện. Ghi nhớ tư duy “học suốt đời” (life-long learning), vì trong thời đại mới, khi bước vào thị trường lao động, chúng ta không chỉ phải cạnh tranh với bạn bè đồng trang lứa, hay bạn cùng khóa, mà chúng ta sẽ phải cạnh tranh với cả những bạn bè quốc tế đến Việt Nam tìm việc (hoặc chúng ta sang nước ngoài lao động), và xa hơn là với cả AI, robots.
3/ Đừng giới hạn bản thân trong một khuôn khổ nào. Đừng nghĩ rằng vì mình thiếu điều kiện kinh tế nên mới không thể đi du học, do mình thiếu nửa điểm không vào được Đại học chính quy nên mới vất vả tìm việc khi tốt nghiệp…
Học bổng, cơ hội học tập, cơ hội cải thiện là ở mọi nơi, chỉ cần xác định mục tiêu, cố công tìm kiếm và nổ lực hoàn thành.
Trở lại với chủ đề “nghề hot”, các thông số và dự báo ngành nghề hằng năm sẽ là những thông tin tham khảo cực kỳ có giá trị cho cả người học, người tìm việc lẫn nhà tuyển dụng. Tuy nhiên, đừng chạy theo thị hiếu mà hãy chủ động nắm vững xu hướng phát triển của xã hội và đồng thời trang bị đầy đủ những kỹ năng cần thiết. Chúng ta hoàn toàn có thể biến ngành của chúng ta trở nên “hot”, hoặc chí ít là chính chúng ta trở nên một người lao động “hot”, được săn đón trong mọi hoàn cảnh.
